POST ( Power On Self Test – Açılış Sınama İşlemi ) Ekranı & Sesli ve Yazılı Hata Mesajları

POST Bilgisayarın ilk açıldığında Temel Bileşenlerinin ( Güç kaynağı, İşlemci, RAM, Ekran Kartı, Klavye vb. ) Çalışıp Çalışmadığını kondtol edilme işlemidir. Sesli ve Yazılı Mesaj yoluyla Hatalar verir. Herhangi bir hata ile karşılaşılmassa Görevini İşletim Sistemine devreder.

POST Nasıl Çlışır?

  1. Bilgisayar açıldığında elektirik akımı CPU'ya gider ve orada bilgisayarın önceden kalmış bilgileri siler.

  2. CPU, elektrik akımında uyarıldığında ROM'da yer alan BIOS yazılımını RAM'a ( Ana Belek ) yükleyerek aktif hale getirir. BIOS, programı önce kendini ve POST programını kontrol eder. System Bus (Bilgisayarın donanımlarını birbirine bağlayan devreler)’a sinyal göndererek devrelerin çalışıp çalışmadığını kontrol eder.


  3. İşlemlern POST'a Devredilmesi:

  4. Ekran Kartını Test Eder:

    POST testi, Bilgisayarın Ekran görüntüsünü kontrol eden video sinyallerini ve Ekran Kartın Hafızasını kontrol eder. Bu andan itibaren Bilgisayar Ekranı görüntü vermeye başlar.

  5. RAM'i Test Eder:

    RAM'in gerektiği gibi çalışıp çalışmadığını belirlemek için bir dizi testler yapar. Sırasıyla bütün belleklere bazı bilgiler kaydederek, daha sonra Okur ve Yazılanla Okunanı karşılaştırır.

  6. Klavye'yi Test Eder:

    Bilgisayara bağlı Klavyenin bağlantısını ve herhangi bir tuşunun basılı kalıp kalmadığını kontrol eder. Bu sırada, varsa klavye üzerindeki kontrol ledleri yanıp söner.

  7. Disket Sürücüsü ve Sabit Diskleri Test Eder:

    Floppy disk’e (disket sürücü) ve Sabit Disklere Sinyal göndererek Hazır ve çalışır durumda olup olmadıklarını ve tepkilerini belirler. Floppy yoksa kontrol etmez. CMOS Setup’tan kapalıdır.

  8. Yeni Donanım Elemanlarını Araştırır:

    POST yaptığı testin sonuçlarını CMOS (hangi donanımların bilgisayara bağlı olduğunu belirleyen bilgiler) ile karşılaştırarak yeni Donanım olup olmadığını araştırır. Son işlem olarak da CMOS daimi hafızasına kayda geçer ( Yeni Donanımlar Otomatik kayda geçer ).

  9. Görevini İşletim Sistemine Devreder:

    BIOS'ta belirtilen ayarlara göre BOOT (ilk açılma, CD-DVD ROM ya da SABİT DİSK’ten devam edilmesi) işlemini gerçekleştirerek İşletim Sistemini Çalıştırır.


Bilgisayarı açtığımızda sorun olmamasına rağmen bir kere bip sesi duyarız. Bip sesini veren parça buzzer ismini almaktadır. Bazı bilgisayarlarda bu parça takılı olmayabilir. Bundan dolayı ses gelmeyebilir yada takılı olduğu halde ses gelmiyorsa, BİOS ayarlarından kapatılmış olabilir.

Bilgisayarlarda gelen Bip Seslerine ve Anlamlarına göre Arızanın ne olduğunu bulabilirsiniz. Ancak Bu durum bazı Markalarda farklılık gösterebilir. Bunun sebebi Markaların kendilerine özgü Bip Sesleri düzenlemiş olmalarıdır. Genel olarak Bilgisayarlarda gelen Bip Sesleri ve Anlamları aşağıdaki gibidir.

Genel Olarak Bilgisayarlardan Gelen Bip Sesi ve Anlamları:

BİP SESİ BİP SESİNİN ANLAMI
HATA 1 Sürekli bip Güç Kaynağı arızası
HATA 2 Birden fazla kısa bip sesi Anakart arızası
HATA 3 1 Uzun bip Bellek tazelemesinde hata
HATA 4 1 Uzun 1 Kısa bip Anakart veya Bios arızası
HATA 5 1 Uzun 2 Kısa bip Ekran Kartı arızası (DIP switch)
HATA 6 1 Uzun 3 Kısa bip Ekran Kartı arızası
HATA 7 2 Uzun 1 Kısa bip Ekran Kartı arızası (RAMDAC)
HATA 8 2 Kısa bip Bellek eşlik (parity) hatası
HATA 9 3 Kısa bip Belleğın ilk bölümünde (64K) hata
HATA 10 4 Kısa bip Timer hatası
HATA 11 5 Kısa bip İşlemci hatası
HATA 12 6 Kısa bip Klavye(işlemcisi) hatası
HATA 13 7 Kısa bip İşlemci hatası
HATA 14 8 Kısa bip Ekran Kartı belleği(okuma/yazma) hatası
HATA 15 9 Kısa bip Bios Rom hatası
HATA 16 10 Kısa bip CMOS(okuma/yazma) hatası
HATA 17 11 Kısa bip Tampon Bellek hatası

Bip seslerinin Çözümleri:

1 numaralı hata için, güç kaynağınızın bağlantılarını kontrol edip bir deneme daha yapın. Eğer sorun devam ediyorsa, üç vakte kadar size yeni bir güç kaynağı gelecek demektir.

2, 4, 10, 12, 15 ve 16 numaralı hatalar için, tüm kartları işlemciyi ve RAM’leri söküp tekrar takın. Öncelikle mümkün olduğunca az bileşenle bilgisayarı başlatmaya çalışın. 4, 15 ve 16 numaralı hatalarda BIOS çipinin yerine düzgünce oturduğundan emin olmak için üstüne hafifçe bastırın. Değişen bir şey yoksa 4, 15 ve 16 numaralı hatayla karşı karşıyaysanız yeni bir BIOS çipi edinin, yok eğer değilseniz zaten yeni bir anakart alacağınız için BIOS çipiniz otomatik olarak değişmiş olacaktır.

3, 8 ve 9 numaralı hatalarla baş etmek için öncelikle RAM’lerinizin yerlerine düzgün oturduklarından ve yuvalarla aralarında herhangi bir yabancı maddenin bulunmadığından emin olun. Eğer birden fazla bellek modülü kullanıyorsanız değişik kombinasyonlar deneyin. Hata hala devam ediyorsa belleklerinizi tek tek deneyerek sorunun hangisi/hangilerinde olduğunu bulabilirsiniz.

5, 6 ve 7 numaralı mesajı alıyorsanız, ekran kartınızın yerine iyice oturduğundan ve monitör bağlantısının düzgünce bir şekilde yapıldığından emin olun. Problem sürüyorsa başka bir ekran kartı ile bilgisayarı başlatmayı deneyin. Sonuç alırsanız sizi tebrik ederiz çok yakın bir zamanda yepyeni bir ekran kartınız olacak. Ekran kartlarıyla ilgili alacağınız sesli hata mesajlarının neredeyse tamamı 6 numara olacaktır. Bu nedenle şimdiden “diii di dit dit” sesine alışmanızda fayda var.

14 numaralı hatayı alıyorsanız Anakarta gelen besleme kablolarını çıkarın.

Sabit disk ve disket kablolarını çıkarın. Sabit disk ve disket sürücüye I/O kartından gelen bilgi kablolarını çıkarın.

I/O kartını çıkarın. Grafik kartını çıkarın.

Bu adımları her denediğinizde bilgisayarı yeniden açın, sorunun çözüldüğü adımda durun.

11, 13 ve 17 numaralı hatalar için işlemcinizin düzgün bir şekilde takıldığından emin olun. Mümkünse başka bir işlemciyle denemelerde bulunun, sonuç alamazsanız özellikle 17 numaralı hata için anakartınızdan şüphelenin.


POST ( İlk Açılıç ) Ekranından Alınan Yazılı Hata Mesajları ve Açıklamaları:

HATA 1 BIOS ROM checksum error - System halted (BIOS ROM kontrol hatası - Sistem durduruldu) BIOS yongasındaki bir hatayı gösterir. Çipte fiziksel hata veya BIOS yazılımında bozukluk olabilir. Sisteminizi yeni bir BIOS ile update (güncellemek) edin, sorun devam ediyorsa yeni bir BIOS yongası edinmeniz gerekir.
HATA 2 CMOS battery failed (CMOS pili hatası) BIOS piliniz bitmiş veya bitmek üzere demektir. Pilin türünü belirleyip en yakın saatçiden yenisini alabilirsiniz
HATA 3 CMOS checksum error - Defaults loaded (CMOS kontrol hatası – Varsayılan ayarlar yüklendi) Herhangi bir nedenden dolayı BIOS ayarlarınızda bozukluk oluşmuştur. (muhtemelen bitmek üzere olan BIOS pili yüzünden). Varsayılan ayarlar yüklenerek sisteminizin zarar görmesi engellenmiştir.
HATA 4 Floppy disk(s) fail (Disket sürücü hatası) Sisteminize takılı bulunan disket sürücü(ler) ile BIOS’taki disket sürücü ayarları birbirini tutmuyor. Disket sürücünüzün bağlantılarını kontrol edin, BIOS’taki ayarlar yanlışsa düzeltin. Sorun devam ediyorsa disket sürücünüzde muhtemel bir fiziksel arıza var demektir.
HATA 5 Keyboard error or no keyboard present (Klavye hatası veya mevcut klavye yok) Belki de en çok karşılaşılan POST mesajıdır. Bu mesaj genellikle “Press F1 to continue. Devam etmek için F1 tuşuna basınız.” diye devam eder. Olmayan klavyenin F1 tuşuna basamayacağınızdan dolayı yeni bir klavye takarak işleme devam edebilirsiniz.
HATA 6 Memory test fail (Hafıza testi hatası) BIOS’taki bellek ayarlarınızda olabilecek bir problemden kaynaklanabildiği gibi, bellek modüllerinizin belli bir bölümündeki arıza nedeniyle de ortaya çıkabilir. Ayarlarınızdan eminseniz, başka bir bellek ile sisteminizi tekrar açmayı deneyin.
HATA 7 Hard Disk(s) Fail (Sabit disk hatası) Sisteminizde mevcut disk(ler)le BIOS’ta belirilmiş disk ayarları birbirini tutmuyor demektir. BIOS’tan disk ayarlarını otomatiğe getirin, master/slave ayarlarını kontrol edin. Sorun devam ediyorsa disk sürücünüzde fiziksel bir bozukluk kuvvetle muhtemeldir.
HATA 8 Disk boot failure, insert system disk and press enter (Disk başlatma başarısız, Sistem diskini yerleştirin ve “Enter” tuşuna basın) Sistem açılışı yapmak için işletim sistemini bulamıyor. İşletim sistemi silinmiş olabilir, hard disk (sabit disk) bağlantısında sorun olabilir, BIOS’tan hard disk tanımlanmamış olabilir, hard disk bozuk olabilir, hard diskinizin sistem dosyaları silinmiş olabilir.
HATA 9 Non system disk or disk error. Replace and press any key to continue (when ready) (Sistem disketi değil veya disk bozuk. Yeniden yerleştir ve devam etmek için (hazır olduğunda) herhangi bir tuşa bas.) Disket sürücüde bulunan sistem disketinin bozuk olduğu zaman veya disket sürücüde herhangi bir disket varken bilgisayar açıldığında bu hata mesajını verir. Böyle bir durumda disket sürücüde takılı olan disketi çıkartarak herhangi bir tuşa basıldığında bilgisayar, boot ayarlarında disket sürücüden sonraki aygıt üzerinden bilgisayarı açmaya çalışacaktır.
HATA 10 Primary/Secondary Master/Slave Failed (Hard disk tanıtım hatası) Daha önceden bilgisayara takılı olup daha sonra çıkarılan ve BIOS’tan kaldırılmayan hard diskler söz konusu olunca böyle yapar. Yani sorun hard diskin tanıtımından kaynaklanmıştır.
HATA 11 Cache Memory bad, or not enabled cache (Önbellek hatalı veya aktif değil) Cache bellek bozulmuş olabilir. Ya da cache bellek anakart ile uyumsuz olabilir.
HATA 12 DMA Error (Direct Memory Access hatası) Doğrudan Erişimli Bellek devrelerinde sorun var. Anakartı değiştirmek gerekebilir.
HATA 13 Controller Failure, Harddisk Failure veya HDC Failure HDC, Hard Disk Controller(Sabit disk kontrolcüsü) ifadesinin kısaltmasıdır. Bu hata mesajı normalde arızalı bir sabit disk anlamına gelir. Ancak hata, arızalı bir sabit disk kontrolörü veya daha da kötüsü (ancak seyrek karşılaşılan bir durumdur) arızalı bir anakart anlamına da gelebilir.