Windows 10 Mavi Ekran Hatalarını Giderme

Monitör veya alternatif olarak isimlendirdiğimiz görüntü ekranı, bilgisayar ve bunun gibi cihazlardan görüntü aktarmanıza yardımcı olan dijital görüntü cihazlarıdır. Monitörler farklı bağlantı kablolarıyla bilgisayarınızın üzerinde yer alan ekran girişlerine bağlanır ve ayrıca bir güç kablosuyla ekrana elektrik verilir. Bilgisayarın ekran bileşeniyle üzerinden gönderilen sinyaller oluşturularak görüntü şeklinde kullanıcıya yansıtılır.

Monitörlerin Kısaca Tarihsel Geçmişi

Yıl Etkinlik
1964 Uniscope 300 makinesinde dahili bir CRT ekran vardı. Gerçek bir bilgisayar monitörü olmasa da, CRT monitör teknolojisinin öncüsü oldu.
1965 Dokunmatik ekran teknolojisi 1965 yılında EA Johnson tarafından icat edildi.
1973 1 Mart 1973 yılında piyasaya sürülen Xerox Alto bilgisayarı, ilk bilgisayar monitörünü içeriyordu. Monitör CRT teknolojisini kullandı ve monokrom bir ekrana sahipti.
1975 İlk dirençli dokunmatik ekran 1975 yılında George Samuel Hurst tarafından geliştiridi. Ancak 1982 yılına kadar üretilip kullanılamadı.
1976 Apple I ve Sol-20 bilgisayarlar, yerleşik bir video çıkış bağlantı noktasına sahip ilk bilgisayarlardı.
1977 LED ekran teknolojisi 1977 yılında James P. Mitchell tarafından geliştirildi, ancak LED monitörler yaklaşık 30 yıl sonrasına kadar tüketici pazarından satın alınamadı.
1977 Apple II, Haziran 1977'de piyasaya sürüldü, CRT monitörde renkli gösterime izin verildi.
1987 İlk VGA monitör, IBM 8513, 1987 yılında IBM tarafından piyasaya sürüldü.
1989 Bilgisayar ekranları için SVGA standardı, 1989 yılında VESA tarafından resmen tanımlandı.
1980'lerin Sonlarında 1980'lerin sonunda, renkli CRT monitörler 1024 x 768 çözünürlükte görüntü alabiliyordu.
1990'ların Ortalarında Masaüstü bilgisayarlar için ilk LCD monitörlerden biri Eizo L66 idi, 1990'ların ortalarında Eizo Nanao Technologies tarafından üretildi ve piyasaya sürüldü.
1997 Apple, IBM ve Viewsonic CRT monitörlere kıyasla karşılaştırılabilir veya daha iyi kalite ve çözünürlük sunan renkli LCD monitörler geliştirmeye başlandı.
1998 Apple Studio Display, en uygun fiyatlı cihazlardan biriydi, masaüstü bilgisayarlar için renkli LCD monitörler, Apple tarafından 1998 yılında üretildi.
2003 LCD monitörler, CRT monitörlerini 2003 yılında ilk kez sattı. LCD monitörler, sürekli olarak CRT monitörlerden daha fazla satıyor ve bu da en popüler bilgisayar monitörü türü haline geliyordu.
2006 İlk arayüzsüz, dokunmatik tabanlı bilgisayar monitörü 2006 yılında Jeff Han tarafından TED'de tanıtıldı.
2009 NEC, masaüstü bilgisayarlar için LED monitör üreten ilk şirketlerden biriydi. İlk LED monitörleri MultiSync EA222WMe 2009'un sonlarında piyasaya sürüldü.
2010 AMD ve Intel, birkaç bilgisayar monitörü üreticisiyle birlikte, Aralık 2010'dan itibaren VGA desteğini aşamalı olarak kaldırdıklarını açıkladı.
2017 Dokunmatik ekranlı LCD monitörler 2017'de ortalama tüketici için daha ucuz, daha uygun fiyatlı olmaya başladı. 20 ile 22 inç dokunmatik ekranlı monitörlerin fiyatları 500 doların altına düştü.

Bilgisayar Monitör Çeşitleri

Monitörler yapılarına göre CRT ( Cathode Ray Tube ), LCD ( Liquid-Crystal Display ), LED ( Light Emmiting Diode ), Plazma Monitörler olmak üzere 4'de ayrılırlar. Bilgisayar monitörlerinde genelde CRT ve LCD kullanılırken, LED ve Plazma daha çok televizyon ekranlarında kullanılmaktadırlar. Ancak özellikle yeni üretilen Laptop modellerinde LED ekran kullanılmaktadır.



CRT monitör


CRT ( Cathode Ray Tube - Türkçesi: Katot Işın Tüpü ): Elektronların tüp içerisinde yüksek hızla fırlatılmaları ve bu etkinin sonucunda ışık oluşması mantığıyla çalışan eski nesil teknolojidir. Başta televizyonlar olmak üzere bilgisayarlar da dahil birincil görüntüleme birimi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde nadiren kullanıllan CRT görüntü teknolojisi yerini bir çok açıdan kullanımı kolay olan LCD ve LED Monitör teknolojisine bırakmıştır.


LCD ( Liquid-Crystal Display - Türkçesi: Sıvı Kristal Ekran ): LCD Ekran Monitörler, CRT ekran monitörlerden sonra geliştirilmiş ve başta Laptop Bilgisayarlarda kullanılmaya başlanmış monitör tipidir. Bilgisayarların kullanımındaki başarıdan sonra bu ekran tipi hesap makinelerinde, ekran tipi telefonlarda, dijital kameralarda ve daha farklı ürünlerde kullanılmaya başlanmıştır.
LCD Monitörlerin yapısı içerisinde polarize iki katmanlı madde bulunmaktadır. LCD Monitörler, CRT Monitörlere oranla daha iyi ekran kalitesi sunabilme hem de kullandığı alan ve taşınabilirliğinden dolayı sağladığı avantajlarla en çok tutunan monitör tipi olmuştur. Ayrıca uygun ve hesaplı fiyatlarından dolayı LCD Monitörler bugun, kullanıcı tarafından en çok tercih edilen ekran tipi olmuştur.
LCD monitör


LED monitör

LED ( Light Emmiting Diode - Türkçe: Işık Yayan Diyot ) Monitör: LED Monitörler, flat bir ekran ve panelden meydana gelen, hem bilgisayar ve hem de televizyonlar için kullanılan monitör tipidir. LCD ile LED Monitörler arasındaki en büyük fark arka aydınlatma sistemidir. LED Monitörler daha az elektrik tüketmelerinden dolayı, yüksek taşınabilirlik ve kontras gibi bazı avantajlara sahiptir. Yine de LCD Monitörlere kıyasla, LED Monitörler daha az tercih edilen monitör tipidir.



Plazma Monitörler: İlk çıktıklarından büyük ses getiren plazma Monitörler eski popülaritelerini yitirmişlerdir. Tasarımı itibarıyla LCD ve LED Monitörlere benzeyen Plazmalar, aslında çok farklı bir yapıya sahiptir. Matriks şeklinde küçük gaz plazma hücrelerine sahip olan Plazma Monitörlerde bu hücrelere elektrik verilmesiyle görüntü oluşur. Plazma ekranlara hangi açıdan bakılırsa bakılsın görüntü tam olarak görülebilir ve bu haliyle LCD ekran Monitörlerden bir adım öndedir. Plazma ekranlar LCD ekran Monitörlerden daha fazla güç tüketimi sarf etmektedir.
Plazma monitör



Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları ve Çözünürlükleri

CRT ve LCD Bilgisayarların ekran boyutları
Monitörlerin boyutları Amerikan ölçü birimi inç ( inch ) ile ifade edilmektedir. Bir Monitörün boyutu sol alt kösesi ve sağ üst köşesinin arasındaki mesafenin ölçülmesiyle bulunmaktadır. CRT Monitörler köşeden köşeye plastik kısımları dahil ölçülürken, LCD Monitörler sadece görünebilir alanından ölçülerek boyutları belirlenmektedir. Bu nedenle monitörlerin seçilmesinde asıl alanın görülebilir alanın büyüklüğü unutulmamalıdır.

Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları ve Çözünürlükleri

Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları
Ekran Boyu ( İnc ) Ekran Boyu ( cm )
15 inç 38 cm
17 inç 43 cm
19 inç 48 cm
22 inç 56 cm
24 inç 60 cm
26 inç 66 cm
32 inç 82 cm
40 inç 102 cm
42 inç 106 cm
46 inç 116 cm

Tablo 1 - Küçükten böyüye doğru monitör boyutları

CRT Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları ve Çözünürlük Modları
Ekran Boyutu ( İnç ) Önerilen Çözünürlük Ayarı
15 inç 1024 x 768
17 İnç ve 19 İnç 1280 x 1024
20 İnç ve Daha Geniş 1600 x 1200

Tablo 2 - CRT Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları ve Çözünürlük Modları

LCD Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları ve Çözünürlük Modları
19 İnç Standart 1280 x 1024
20 İnç Standart 1600 x 1200
20 İnç ve 22 İnç Geniş Ekran 1680 × 1050
24 İnç Geniş Ekran 1920 × 1200

Tablo 3 - LCD Bilgisayar Monitörlerinin Ekran Boyutları ve Çözünürlük Modları

Bilgisayar En Boy Oranları

Bilgisayarların en boy oranı

En boy oranı ekranın genişlikle yükseklik arasındaki orandır. Yükseklikteki her H piksel için genişlikteki W piksel olarak yorumlanan W:H biçiminde not edilmiştir.

Yeni bir bilgisayar veye televizyon alırken "En Boy Oranı" adlandırdığımız teknik özelliklere uyarsız. Bu aslında sadece ekranın genişlikle yükseklik arasındaki orantıdır. İlk sayı son sayıya kıyasla yüksek olursa eran o kadar yksek olur.

Günümüzde çoğu monitör ve televiyonlar, 16:9 en boy oranına sahiptir ve UltraWide olarak adlandırdığımız 21:9 oranına sahip olan çok sayıda oyuncu monitörü görüyoruz. 32:9 en boy oranına sahip bir kaç monitörlere de rastlayabiliriz. Diğer az yada çok popüler olan en boy oranları 4:3 ve 16:10 olsada, bu en boy oranlarına sahip yeni monitörler bulmak zor olsada kullanımı oldukça yaygındır.


Masaüstü Bilgisayar Monitörlerinin Fiziksel Sorunları Nelerdir ve Ne Yapmak Gerekir?..

Monütörler çoğunlukla yanlış kullanıma kurban giderler. Üzerlerine bir şeyler dökülür, bazı nesnelere çarpılır ve insanların kullanımına açılmış herhangi bir aygıtla başa çıkılması gereken tüm kötü etkilere maruz kalırlar. Ayrıca monütörünüz bir CRT ise, vakum tüpü sonunda tükenir. Aşağıda bazı yaygın monitör sorunları ve bunlar hakkında yapılabilecekler açıklanmıştır. Ancak ilk önce geçmişteki monitörlerin ( CRT Monitörler ) sorunları bir gözden geçirelim ve sorunları nasıl çözümlenirdi onları bir gözlemleyelim.


CRT Monitörlerinde Sorun Giderme

  • Bulanıklık

    CRT monitörler tüp içindeki elektron tabancaları hizalarını kaybederse, bulanık ya da flu hale gelebilir. Yetkili servise yapacağınız ziyaret bunu çözebilir.

  • Kayıp Renkler

    Monitörünüz birden bire kırmızı, yeşil yada mavi renkleri göstermemeye başlarsa büyük olasılıkla video kablosu ekran kartından kayıyordur ve hemen yerine oturulması gerekir. Eğer bu işe yaramazsa, monitörünüzü tamire götürmeniz gerekir.

  • Kayıp Pikseller

    Kayıp pikseller bir CRT yada LCD ekran monitörlerde başınıza gelebilir. LCD ekran monitör için bu sorunla ilgili aşağıdaki LCD Monitörlerin Sorunlarını Giderme bölümüne bakabilirsiniz. Eğer bir CRT ekran monitörde olursa, video RAM sorununuz var demektir. Çoğu ekran kartlarında değiştirilebilir RAM yoktur. Bu yeni bir ekran kartı almanız anlamına gelmektedir.

  • Karanlık Ekran

    Tüm modellerde parlaklık ayarı bulunur. Eğer ekranınız Karanlık gözüküyorsa, önce parlaklık ayarını artırın. Eğer parlaklık ayarı sonuna geldise ve ekran hala karanlıksa bir sorununuz var demektir. Bir CRT'deki karanlık ekran sorunu, elektron tabancalarının eskidiği ve monitörün değitirilmesi gerektiği anlamına gelir.

  • Görüntünün Olmaması

    Ekranda görüntü yoksa bir numaralı nedeni monitörün ekran kartından sökülmüş olması yada açılmamış olmasıdır. Bu yüzden fişini takın ve açın!.. Ayrıca, parlaklık ayarını kontol edin ve açık olduğunan emin olun. Hala görüntü yoksa, bir başka monitör deneyin. Diğer monitör çalışıyorsa, kendinizinkini tamire götürün. Yine de onarım, ücretinin yeni bir monitörün fiyatından daha fazla olacağını duyduğunuzda şaşırmayın.


LCD Monitörlerde Sorun Giderme

  • Kayıp Pikseller

    Eğer bir LCD'de olursa, bununla yaşamaya alışın. Tüm LCD'lerde bir miktar kayıp piksel bulunur.

  • Karanlık Ekran

    Bir LCD'de karanlık ekran sorunu varsa, arka ışığın eskidiği anlamına gelir ve çoğu durumda şaşırtıcı derecede ucuz bir onarımla giderilebilir.

  • Bağlantı

    Yeni olan bir DVI bağlantılı bir ekran kartına bir DVI bağlantılı LCD monitör bağladığınızda ve PC'yi açtığınızda, ekranın renkli çizgilerden oluşan bir karmaşayla dolu olduğunu görürseniz yanlış bir kablo / konnektör kombinasyonu olabilmektedir. Monitörü güç kaplosuna taktığınızda hiç bir şey görünmezse önce ekran kartı bağlantı kablonuzu kontrol ediniz.

  • Lekeler

    Kutudan çıkardığınızda monitörün ekranında, beyaz yada siyah lekeler görebilirsiniz. Monitörü geri götürüp yeni bir monitör denmekten başka bir şey yoktur. Aynı marka ve modele sahip iki monitörde farklı beyaz yada siyah lekeler olabilir. Bu bir üretim sorunudur.

  • Kalıcı Görüntü

    LCD monitörler CRT'ler kadar çabuk tazelemezler ve bu yüzden, kullanıcılar çoğunlukla kalıcı görüntüden ( ghosting ) şikayet ederler. Hareketli oyunlar yada DVD oynatımı sırasında, bir karakter çok hızlı hareket ederse, LDC'deki transistorların tazelenmesi buna yetişemez ve ekrana biraz hareket bunalıklaşmsı olur. Bu fenomen, yavaş piksel yanıt zamanı olarak bilinir ve bunu düzeltmek için hiçbir şey yapamazsınız.

    Uzun kablolar, uzatıcılar ve ayırıcılar da kalıcı görüntüye ve ekrandaki diğer gecikme ve kalıntılara neden olabilir. Hangi uzunluk fazladır? Bu kablonun modeline bağlıdır. Eğer kaliteli olarak bilinen bir LCD monitör aşırı düzeyde kalıcı görüntü sorunları yaşıyorsa, önce kabloyu kontrol edin ve gerekiyorsa değiştirin yada ayarlayın.